De hoofdvleugel van de kasteelruïne Valkenburg aan de Geul

  • Jörg Soentgerath

Samenvatting

The ruin of Valkenburg castle (province of Limburg) is situated on a hill in the southernmost part of the Netherlands. Although various consolidations and archaeological activities took place in the past one and a half centuries, relatively little attention was paid to the building history of the main wing. At present this has been measured once again, whereby colours were attributed to the various building phases.

The oldest phase (brown) dates back to the 13th century, but the main wing as such was built in the second quarter of the 14th century (coloured yellow). On one side a chapel with chevet is now visible, but previously this was a storage room, probably with a kitchen above it and above that a living space.

With the arrival of the chapel the three original floors were converted into two floors. At the time of the Eighty Years’ War (1568-1648) the ground floor was divided by means of crosswalls (green), just as the floor above it. During this renovation the wall thickness was reduced on the level of the floor.

The building history of the wing proves to be more complicated than was assumed so far. The ruin leaves many questions unanswered; various solutions continue to be possible.

Referenties

1 J.G.N. Renaud, ‘Over de bouwgeschiedenis van het kasteel van Valkenburg. Verantwoording van een tussenbalans’, Publications 120(1984), 284-308. In het ABC en het pandsdossier van de RCE is van deze periode vrijwel niets over terug te vinden maar twee van de vijf dozen lijken momenteel te ontbreken.

2 Deze tekeningen van hoge kwaliteit zijn steeds de basis geweest voor de daaropvolgende.

3 Tevens uitgewerkte veldtekeningen met potlood op calque, met maten, aantekeningen en enkele details.

4 Veel dank hiervoor aan de RCE Amersfoort in de persoon van Willem Derickx, Dirk J. de Vries voor de tekstrevisie en Gerard van Wezel voor het faciliteren en begeleiden.

5 De gebruikte benamingen zijn de in Valkenburg gangbare.

6 Zie hiervoor het Manuscript van Sprenger uit 1939. Aanwijzingen over de vermoedelijke herbouw bevinden zich in het Valkenburgse.

7 Bruin is relatief te plaatsen voor geel (XIVB). In het algemeen komt de mergelbouw op in de late 12de eeuw.

8 Een deel van een vertanding is thans nog zichtbaar, zie voor de andere neg.no.178990 in het ABC.

9 Bij deze put vond rond ‘80 archeologisch onderzoek plaats door de TU te Delft.

10 In het stadsarchief van Maastricht is een dispuut aanwezig over gebakken stenen uit 1526. Er bleken in dat jaar steenbakkers naar Maastricht gekomen te zijn, die men daar graag wilde houden. GAM, inv.50 folio 254 vso.

11 Verwarrend zal toen ook het oudere gedachtengoed uit de 19de eeuw geweest zijn. Op de tekeningen uit 1889 zijn in de kapel aan de noordzijde (oostelijk deel) een halfronde en kwartronde kolom in de hoek weergegeven. De halfronde was een kwartrond en de kwartronde in de hoek heeft nooit bestaan.

Biografie auteur

Jörg Soentgerath

Jörg Soentgerath verrichtte als vrijwilliger bouwhistorisch onderzoek aan diverse gebouwen, onder meer vestingwerken in Wageningen, Ravenstein en Nijmegen. In de Stevenskerk van Nijmegen bestudeerde hij de grafmonumenten en van de Bavokerk te Haarlem onderzoekt hij de bouwgeschiedenis. Naast documentatie van de objecten houdt hij zich ook bezig met archiefbronnen.

Hoe te citeren
SOENTGERATH, Jörg. De hoofdvleugel van de kasteelruïne Valkenburg aan de Geul. Bulletin KNOB, [S.l.], p. 76-85, mei 2010. ISSN 2589-3343. Beschikbaar op: <https://journals.open.tudelft.nl/index.php/knob/article/view/Soentgerath76>. Datum gebruik: 16 juli 2018 doi: https://doi.org/10.7480/knob.109.2010.2/3.137.
Gepubliceerd
2010-05-01