Observations on Urban Aesthetic

  • Vincent van Rossem

Samenvatting

De titel Observations on Urban Aesthetics deed mij direct denken aan de boeken van A.E. Brinckmann, die
H.P. Berlage zo goed heeft gelezen. Maar Brinckmann komt niet voor in de bibliografie van dit boek. Brinckmann was een leerling van Wölfflin en heeft geprobeerd om een soort theorie te ontwikkelen voor het
analyseren van de stedelijke ruimte. Denslagen gaat het niet om hedendaagse meningen over historische
stadsbeelden. Hij schetst een historiografie van het denken over de stad en verbaast zich erover dat niemand
dat eerder heeft gedaan. In de tweede helft van de negentiende eeuw hadden architecten en kunsthistorici
weinig of geen belangstelling voor stedenbouw. Het was een vak dat vooral door ingenieurs werd beoefend.
Alle aandacht ging uit naar de nieuwe infrastructuur (riolering, waterleiding, gas en elektra), die essentieel
was voor de modernisering van het stadsleven. De tentoonstellingscatalogus Die deutschen Städte uit 1904 geeft daar een prachtig beeld van.
Maar het is niet helemaal waar dat de kwaliteit van het stadsbeeld geen aandacht kreeg. In de genoemde
catalogus staat een mooi essay van Fritz Schumacher over dat probleem. Camillo Sitte en Heinrich Wölfflin
hadden al eerder over de stedelijke ruimte geschreven. In ons land was het natuurlijk Berlage die het stedenbouwkundig ontwerp als esthetische opgave definieerde – na het dieptepunt van de grote negentiendeeeuwse woonwijken. In Engeland gaf Raymond Unwin de koers aan met zijn boek Town Planning in Practice. Al deze auteurs keken naar het verleden, de historische stad, maar zij hadden inderdaad geen belangstelling, zoals Denslagen betoogt, voor historische literatuur. Het is ook niet waar dat de modernisten van niets wisten. Van Eesteren had in ieder geval Sitte en Berlage goed bestudeerd. En hij was wel degelijk van mening dat de stad een kunstwerk is. Maar daarbij stond de modernisten een heel ander kunstwerk voor ogen dan het gangbare stedenschoon.
Denslagen behandelt na zijn inleiding in drie hoofdstukken Londen, Parijs en New York, om duidelijk te maken dat historische beschrijvingen een interessant licht werpen op de ontwikkeling van het denken over de stad.

Hoe te citeren
VAN ROSSEM, Vincent. Observations on Urban Aesthetic. Bulletin KNOB, [S.l.], p. 49-50, mrt. 2018. ISSN 2589-3343. Beschikbaar op: <https://journals.open.tudelft.nl/index.php/knob/article/view/2030>. Datum gebruik: 26 sep. 2018 doi: https://doi.org/10.7480/knob.117.2018.1.2030.
Gepubliceerd
2018-03-01